در این مقوله نکته ای که همواره باید مورد توجه قرارگیرد این است که حاکمیت بالینی صرفاً با انجام آنچه درست به نظر می رسد قابل تحقق نخواهد بود بلکه سازمان های متولی امر سلامت برای ایجاد و ارتقاء کیفیت خدمات بالینی خود، به برنامه نیاز دارند .این برنامه باید بر ارزیابی نیازها و دیدگاههای بیماران، الزامات قانونی، قابلیت کارکنان، نیازهای برآورده نشده آموزشی و مقایسه واقع بینانه عملکرد کنونی با بهترین استاندادرهای طبابت استوار باشد.

نکته حائز اهمیت دیگر وجود احساس مالکیت و تعلق نسبت به برنامه است که نه فقط در سطح هیئت مدیره، بلکه از راس تا قاعده سازمان و در تک تک گروه ها و افراد باید وجود داشته باشد و یا پدید آید.

 حاکمیت بالینی به طور رسمی چنین تعریف شده است :

چارچوبی که سازمانهای ارائه دهنده خدمات سلامت را موظف به رعایت اصول تعالی خدمات بالینی نموده و از این طریق آنها را در مقابل حفظ و ارتقای کیفیت خدماتی که ارائه می دهند پاسخگو می گرداند.

حاکمیت بالینی را می توان به مثابه تغییر فرهنگی تمام نظام سلامت در نظر گرفت که سازمان را برای ارائه خدمات سلامت مستمر ، پاسخگو، بیمار محور و با کیفیت تضمین شده، توانمند می سازد.

 چرا در حاکمیت بالینی بر تغییر فرهنگ تاکید شده است ؟

در دنیای تجارت و صنایع سالهاست که وابستگی میان دستیابی به کیفیت برتر و تغییر فرهنگ سازمانی شناخته شده است محیط پیچیده و غیر قابل انعطاف نظام سلامت که اغلب بیش ازحد مبتنی بر سلسله مراتب است، سبب شده که تلاش برای ارائه خدمات کیفی، توان فرسا و غیر عملی گردد. موانع همانند دیوارهایی محکم،گروههای حرفه ای را از هم جدا نگه داشته و به همین دلیل، توسعه منسجم تنها در حواشی خدمات رخ داده است و بدیهی است که تغییر این موانع و گذشتن ازآنها به تغییر فرهنگی نیاز دارد.

 "در اعلامیه چشم اندازکیفیت در سازمان ملی خدمات سلامت انگلستان از سوی دولت  به اهمیت تغییرفرهنگ به منظور دستیابی به حاکمیت بالینی اینگونه توجه شده است .دستیابی به ارتقای معنی دار و پایدار کیفیت درسازمان  ملی خدمات سلامت  انگلستان نیازمند  تغییرات فرهنگی بنیادی است تا تلاش ها در مکان های  مورد لزوم متمرکز گردد و کارکنان سازمان ملی خدمات سلامت انگلستان توانایی و قدرت ارتقای محلی کیفیت را پیدا کنند"  .

 حاکمیت بالینی ازدیدگاههای مختلف :

1-حاکمیت بالینی فرصتی است برای یافتن راههای به حرکت درآوردن افراد از وضعیت سستی و رخوت فعلی به سمت فرهنگی چالش انگیزتر که در آن، آموزش فعال، صحبت کردن به همراه شنیدن و گوش کردن و پرسیدن با هدف یادگیری وتوسعه موج می زند شیوه ای که به وسیله آن حاکمیت بالینی پا به عرصه می گذارد می تواند لحظه آغازینی برای شروع تغییر در نحوه انجام کارها در این محیط باشد تا افراد را به سوی فرهنگی مبتنی بر تعقل، و عاری از سرزنش سوق دهد که در آن پرسش " چه چیز درست کار نمی کند؟ به جای چه کس درست کار نمی کند؟ اولین اقدام برای حل هر مشکل باشد و در آن یک اشتباه به طور مرتب و به دفعات توسط افراد مختلف تکرار نگردد.

2- حاکمیت بالینی فرصتی است برای تحت اختیار درآوردن وارزش گذاری مهارت ها واستعدادهای کارکنان و در حقیقت مجالی برای درک ضرورت به حرکت درآوردن دانش از کتابخانه ها به دیگر نقاط است .

3- حاکمیت بالینی مکانیسمی فراگیر و قدرتمند برای حصول اطمینان از رعایت بالاترین استانداردهای ارائه خدمات درمانی در سراسر نظام سلامت و ارتقاء مداوم کیفیت این خدمات بوده و به عبارتی حاکمیت بالینی سیستمی برای ارتقا استانداردهای عملکرد بالینی است .

 اجزای حاکمیت بالینی مدل هفت ستونی :

- تعامل با بیماران و جامعه

- مدیریت خطر

- استفاده از اطلاعات

- اثر بخشی بالینی

- آموزش و یادگیری

- مدیریت کارکنان

 - ممیزی بالینی

  ممیزی بالینی:

ممیزی بالینی(clinical Audit ) :

ممیزی بالینی فرآیندی است برای ارتقای کیفیت خدمات بالینی که از مجموعه ای از فعالیتهای به هم مرتبط تشکیل شده است .دراین فرآیند، استاندارد ارائه خدمات یا مراقبت مورد نظر تعیین و تدوین می شود، سپس وضعیت موجود بررسی گردیده و مواردی که عدم تطابق با استاندارد وجود دارد مشخص می شود در نهایت در مکانهایی از اختلاف،  که امکان مداخله وجود دارد مداخله صورت گرفته و پس از یک بازه زمانی مناسب، به منظور ارزیابی میزان اثربخش بودن مداخله انجام شده، ممیزی مجدد انجام می شود به مجموعه این فرآیندها چرخه ممیزی بالینی گفته می شود .

  در مورد ممیزی بالینی موارد زیر همواره باید مدنظر قرار گیرند:

·         ممیزی بالینی فرآیندی برای ارتقای کیفیت است و بازرسی یا مچ گیری نیست

·         برای انجام یک پروژه ممیزی بالینی همه ذینفعها باید در گیر شوند .

·         ممیزی بالینی باید به قسمتی از فرهنگ سازمان تبدیل گردد.

·         ممیزی بالینی عموماً فرآیندی بین رشته ای است و در سیر انجام آن رشته ها و بخش های مختلف باید درگیر شوند

·         ممیزی بالینی هزینه اضافه تری به سیستم تحمیل نمی کند و به واسطه ارتقای کیفیت مجموعه، از هزینه های فعلی نیز خواهد کاست .

 ·         ممیزی بالینی هدفی نیست که باید به آن نائل شویم ،بلکه فرآیندی است که باید به صورت روزمره در آن درگیر گردیم .

همه پزشکان مسئولیت دارند که به تک تک بیماران خدماتی مطابق با استاندارد و با بهترین کیفیت ارائه دهند و باید در این  زمینه پاسخگو باشند . بنابر این لازم است که استانداردهای مراقبت ها را بدانند و بتوانند عملکرد خود را به حد استاندارد رسانده و مطابقت دائم آن با استاندارد ها را پایش نموده و اثبات کنند.

هریک از سازمانهای ارائه دهنده خدماتی با بهترین کیفیت مسول هستند و باید بتوانند این فرآیند را با تدوین و پایش استانداردها، عملی سازند همچنین باید اطمینان حاصل نمایند که ارائه دهندگان خدماتی که در استخدام آنها هستند به بهترین نحو وظایفشان را انجام می دهند .

از آنجا که در نگرش جدید همه ارائه دهندگان خدمات سلامت ملزم به حفط و ارتقا کیفیت و پاسخگویی در قبال آن گشته اند، حاکمیت بالینی به عنوان ابزار دستیابی به کیفیتی پاسخگو مطرح شده است با توجه به اهمیت پاسخگویی در قبال ارتقاء کیفیت در حاکمیت بالینی، ممیزی بالینی از اجزای اصلی این تفکر محسوب می شود در واقع حاکمیت بالینی به منظور حمایت از پزشکان و سازمانهای ارائه دهنده خدمات و در راستای ارتقاء کیفیت خدماتشان، ممیزی بالینی را معرفی کرده و ابزارهای مورد نیاز آن را فراهم نموده است .

 موسسه ملی پزشکی آمریکا اعلام کرده است که از هر 500 نفری که در یکی از بیمارستانهای آمریکا بستری می شوند 1 نفر به علت خطاهای پزشکی کشته می شود در حالیکه احتمال کشته شدن در خطوط هوایی این کشور 1 تا 8 میلیون پرواز است از سوی دیگر هزینه ای که خطاهایی پزشکی برسیستم تحمیل می کند بسیار سنگبن است موسسه  پزشکی  امریکا  در جولای 2007 برآورد نموده است که خطاهای پزشکی سالیانه حدود 6/37 بیلیون دلار هزینه برای نظام سلامت  این کشور در برداشته که حدود 17 بیلیون دلار آن مربوط به خطاهای قابل پیشگیری بوده است . از گذشته همواره تمرکز بر یافتن پزشک یا هر ارائه دهنده خدمتی بوده که اشتباه به دست وی اتفاق افتاده است اما رویکرد پذیرفته شده در حاکمیت بالینی برخورد سیستماتیک بااین نوع خطاها و ریشه یابی آنها در سیستم است چرا که تا زمانی که سیستم اصلاح نگردد و امکان وقوع خطا به صفر رسانده نشود، خطاها توسط افراد مختلف تکرار خواهند شد و این شیوه از طریق ارزیابی نظام مند حوادث بازبینی آنها و سپس جستجوی روشهایی برای جلوگیری از وقوع مجدد آنها از احتمال بروز خطاها و خطرات ناشی از آنها کاسته می شود